Dossier Kernenergie
Champagne in Parijs, aalmoes in Brussel
Koehandel tussen regering en Electrabel
In ruil voor een aalmoes aan de armlastige federale begroting, houdt ons land de oudste kerncentrales 10 jaar langer open en doet het een gigantisch cadeau aan Electrabel. Dat voorspelt federaal parlementlid en Groen!-energiespecialiste Tinne Van der Straeten. ‘Maar deze koehandel levert ons niks op: Electrabel behoudt zijn monopolie, groene energie blijft klein en de prijzen blijven hoog. Bij Suez-Electrabel, in Parijs, knallen de champagnekurken.’
Paars-groen besliste in 2003 dat de kerncentrales na 40 jaar worden gedeactiveerd. Dit houdt in dat alle kerncentrales tegen 2025 gesloten zullen zijn. De sluiting verloopt in fases. Zo zullen de eerste drie kerncentrales – Doel 1 en 2 en Tihange 1 – sluiten in 2015. Alleen als de bevoorrading van elektriciteit in het gedrang zou komen, kan de wet zelf uitgesteld worden. Maar deze wet komt steeds meer onder druk te staan.
CD&V, al jarenlang dikke vriendjes met Electrabel, bestreed de wet vanaf dag 1. Toen in 2007 Yves Leterme onderhandelde met Open VLD over een mogelijke regering, bestelde hij bijna direct voor 80.000 euro’s studies. Bedoeling: nagaan hoe de wet omzeild kon worden. Een half jaar later, als er eindelijk een regering is, bestelt Paul Magnette, de energieminister, nog een studie naar de ideale energiemix. Dat is geen nieuwe studie, maar een overzicht van eerder gemaakte studies.
Begin september zegt diezelfde Magnette onomwonden in De Standaard. ‘Ik geef toe dat dit rapport in de eerste plaats besteld is om de discussie rond de kernuitstap over de verkiezingen te tillen’. Begin oktober pakt Magnette dan uit met de resultaten van de Gemixstudie, de studie naar de ideale energiemix. De conclusie van de internationale experts: zij vrezen voor bevoorradingsproblemen als de centrales nu zouden sluiten, omdat er niet genoeg alternatieve energiebronnen zijn.
Daarom stelt Magnette voor om de oudste drie kerncentrales tien jaar langer open te houden, tot 2025. Tinne reageert verontwaardigd over deze koehandel. ‘De beslissing stond al langer vast, en de studie diende enkel als glijmiddel om de verlenging te rechtvaardigen. Vandaag keert de regering terug naar het verleden in plaats van te kiezen voor de toekomst. Ons land is alvast op één vlak innovatief: nergens in de wereld staan zo’n oude kerncentrales als in België’.
De bejaarde kerncentrales die de regering 10 en misschien 20 jaar langer wil laten draaien zijn zeer symbolisch voor het falend energiebeleid in dit land. Alles voor Electrabel, niets voor de consumenten. ‘Daardoor wordt het monopolie van Electrabel in stand gehouden, en komt er geen plaats voor nieuwe spelers, geen plaats voor andere groene energie’, vreest de Groen!e energiespecialiste.
Op die manier worden ook de winsten van Electrabel veilig gesteld. Electrabel houdt, als monopolist, onze energiemarkt al decennia in een houdgreep. De kerncentrales leveren een flinke winst op, omdat ze al lang afgeschreven zijn. De nucleaire rente wordt berekend op zo’n 2 miljard euro per jaar. ‘Centen die dus allemaal naar Frankrijk zullen vloeien. De champagnekurken zullen hard knallen in Frankrijk’ besluit Tinne Van der Straeten.
In ruil voor de langere levensduur rekent de regering-Van Rompuy op een forse bijdrage van Suez/Electrabel. Maar, vreest Tinne, Electrabel trekt altijd aan het langste eind. ‘In ruil daarvoor betaalt Electrabel een aalmoes voor de begroting. Maar bikkelharde garanties zijn er niet.’
‘Laten we wel wezen. De arrogantie van Electrabel behoeft geen tekening: zo zal de energiereus de bijdrage aan de schatkist gewoon doorrekenen aan u en ik, de consument. Net zoals Electrabel de gratis emissierechten aan de grote bedrijven doorrekende (ter waarde van 1,2 miljard), net zoals het de vennootschapsbelasting niet betaalde door gebruik te maken van de betere boekhoudtechnieken (zo bracht Suez een schuld van 29 miljard onder bij Electrabel) en net zoals het dankzij de notionele interestaftrek 500 miljoen uitspaarde: het zijn veelzeggende precedenten die niet veel aan de verbeelding overlaten.
foto: Eric De Mildt©
terug naar boven
Hoe de nucleaire rente tellen?
Op de vrijgemaakte markt wordt de elektriciteitsprijs bepaald aan de hand van de marginale kost. Dit wil zeggen: op basis van de kosten van de laatste installatie die aangeschakeld moet worden om aan de vraag te voldoen. Kerncentrales produceren continu. Om te matchen aan de vraag worden meer regelbare installaties aangezet. In België is dat meestal gas. Die laatste centrale bepaalt de uiteindelijke prijs.
Kernenergie produceren met een afgeschreven centrale kost zo’n 15 à 25 euro per MWh. Die elektriciteit wordt echter verkocht aan 65 à 75 euro per MWh. Omdat de prijs dus bepaald wordt op basis van de kosten van die laatste gascentrale. Met andere woorden: een mooie marge van zo’n 50 euro. Voor de liberalisering mocht Electrabel daar zo’n 10 euro van houden, dat werd beschouwd als een billijke winst. Maar op de vrije markt wordt de prijs bepaald aan de hand van marginale kost. Electrabel heeft dus 40 meer dan vroeger.
Jaarlijks wordt er in ons land zo’n 45 à 50 TWh aan nucleaire elektriciteit geproduceerd. Vermenigvuldig dat met die ‘nucleaire rente’, en je komt – afhankelijk van de vork die je neemt – op bedragen tussen 1,5 en 2 miljard euro per jaar. Pikant detail. In landen met veel wind, zoals Spanje en Duitsland, zie je dat de prijs zakt als de laatste centrale een windturbine is. Logisch, want zij hebben een lagere kost dan een gascentrale, zelfs lager dan een kerncentrale. Dus meer wind is goed voor uw factuur!
de blog van Tinne Vanderstraeten
terug naar boven
Groen! in het verweer tegen tweede kerncentrale Borssele
Het Nederlandse nutsbedrijf Delta wil een tweede kerncentrale bouwen in het Zeeuwse Borssele. Als de Nederlandse regering het licht op groen zet, wordt in 2014 gestart met de bouw van één of twee nieuwe kernreactoren in de Nederlandse gemeente vlakbij Middelburg. Tegen 2018 zou de uitgebreide kerncentrale operationeel moeten zijn. Aangezien de centrale vlak bij de Belgische grens zou komen, trekt Groen! alle registers open om de bouw tegen te houden.
De plannen van het Zeeuwse energiebedrijf Delta om vlak bij de Belgische grens een nieuwe kerncentrale te bouwen, stuiten op onrust en kritiek in Oost- en West-Vlaanderen. De centrale zou naast de bestaande Nederlandse centrale in Borssele komen, op minder dan 20 kilometer van de Belgische grens. Nederland moest daarom ook de bewoners van een groep Vlaamse grensgemeenten inzage geven in het dossier. Op basis van de startnota die tot half oktober ter inzage lag en de reacties daarop, worden begin 2010 MER-richtlijnen opgesteld.
De besluitprocedure zit dus nog in een zeer vroeg stadium. Zo lag de startnotitie milieu-effectrapport voor tot 16 oktober. Tot dan konden de inwoners van Sint-Laureins, Assenede en Zelzate het dossier inkijken en opmerkingen en bezwaren uiten. Behalve de drie gemeenten waar de startnota ter inzage lag, werden ook alle andere Vlaamse gemeenten binnen een straal van 30 kilometer in een overleg betrokken tussen de gemeenten en de bevoegde overheidsdiensten. Het ging om Knokke-Heist, Damme, Maldegem, Eeklo, Kaprijke, Evergem, Gent, Moerbeke, Stekene en Wachtebeke.
Groen! trok ondertussen alle lokale registers open. Zo legde Groen! Gent een motie neer op de gemeenteraad, en trok het in Oost- en West- Vlaanderen de boer op. Ook op een infovergadering, eind september in Sin-Laureins, was Groen! met een delegatie aanwezig. Verder werden er bezwaarschriften ingediend en werd er actie gevoerd op de markt van Zelzate, onder meer met zogezegde radioactieve afvalvaten en witte mannetjes met gasmaskers. Er werd ook een lokale affichecampagne gehouden.
Ook nationaal droeg zijn steentje bij. Zo werden zowel in het Vlaams als in het federaal parlement kritische vragen gesteld. Zoals: sinds wanneer zijn de regeringen op de hoogte (de centrale werd in juli via de media bekendgemaakt)? Vooral Joke Schauvliege, Vlaams minister van Leefmilieu (CD&V), kreeg het hard te verduren omdat ze zelf van het Meetjesland afkomstig is (Schauvliege woont in Evergem). Verder richtte federaal parlementslid en groene energiespecialiste Tinne Van der Straeten ook een facebookgroep op.
Groen! klaagt aan dat de problematiek van het radioactief kernafval schromelijk wordt onderbelicht. Wat ons ook bijzonder zorgen baart, is het voornemen om kernafval op te werken. Dat houdt in dat er tonnen potentieel gevaarlijk kernafval heen en weer worden vervoerd tussen Borssele en Frankrijk (La Hague) of Engeland (Sellafield). Transport dat door (Oost-)Vlaanderen zal verlopen. Verder is Groen! bezorgd over de effecten van het gebruik van koelwater uit de zee op de ecologie van de Westerschelde. Tenslotte moeten ook de duurzame alternatieven voor een kerncentrale worden onderzocht.
terug naar boven
Toeval bestaat niet...
Terwijl ons land de kerncentrales langer open houdt, is de campagne van Nucleair Forum aan zijn tweede deel toe. Je weet wel, die ‘uitgebalanceerde’ neutrale en peperdure campagne van de nucleaire lobby die zelfs gedeeltelijk gesponsord wordt door de overheid. Als tegenoffensief tegen het eerste deel ontwierp Groen! de afgebeelde affiches. Het tweede deel vind je bijgevoegd bij je Pesto.
terug naar boven
Deel